DSA przewiduje szczególny reżim dla usług, które ze względu na swoją skalę mogą wywierać istotny wpływ na odbiorców usług i społeczeństwo w Unii Europejskiej.
Dotyczy on:
- bardzo dużych platform internetowych (VLOP – Very Large Online Platforms),
- bardzo dużych wyszukiwarek internetowych (VLOSE – Very Large Online Search Engines).
VLOP i VLOSE podlegają obowiązkom właściwym dla danego rodzaju usługi, a dodatkowo – ze względu na skalę ich działania – szczególnym obowiązkom dotyczącym przede wszystkim identyfikowania i ograniczania ryzyk systemowych, audytów, przejrzystości oraz dostępu do danych.
Kiedy platforma lub wyszukiwarka uzyskuje status VLOP lub VLOSE?
Platforma internetowa lub wyszukiwarka internetowa może zostać wskazana jako VLOP lub VLOSE, jeżeli ma średnią liczbę miesięcznie aktywnych odbiorców usługi w Unii wynoszącą co najmniej 45 mln. Samo osiągnięcie lub przekroczenie tego progu nie powoduje automatycznie uzyskania statusu VLOP lub VLOSE.
Konieczne jest wskazanie danej platformy internetowej lub wyszukiwarki internetowej jako VLOP lub VLOSE przez Komisję Europejską w drodze decyzji.
Próg 45 mln został ustalony na poziomie odpowiadającym 10% ludności Unii Europejskiej. DSA przewiduje możliwość jego dostosowania przez Komisję w przypadku określonych zmian liczby ludności Unii. Komisja publikuje wykaz wskazanych VLOP i VLOSE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i aktualizuje ten wykaz (link do wykazu: Nadzór nad wskazanymi bardzo dużymi platformami internetowymi i wyszukiwarkami na podstawie aktu o usługach cyfrowych | Kształtowanie cyfrowej przyszłości Europy).
Od kiedy mają zastosowanie dodatkowe obowiązki?
Dodatkowe obowiązki przewidziane w sekcji 5 rozdziału III DSA zaczynają mieć zastosowanie do danej VLOP lub VLOSE po upływie czterech miesięcy od powiadomienia dostawcy o decyzji Komisji o wskazaniu jego usługi jako VLOP lub VLOSE.
Od tego momentu dostawca musi wykonywać zarówno obowiązki wynikające z DSA, które mają zastosowanie do danego rodzaju usługi, jak i dodatkowe obowiązki związane ze statusem VLOP lub VLOSE.
Dlaczego VLOP i VLOSE podlegają dodatkowym wymaganiom?
DSA uwzględnia szczególną skalę i zasięg oddziaływania bardzo dużych platform internetowych i bardzo dużych wyszukiwarek internetowych. Sposób zaprojektowania lub funkcjonowania tych usług, w tym wykorzystywanych przez nie systemów algorytmicznych, a także sposób korzystania z nich przez odbiorców może powodować ryzyka systemowe o skali i skutkach wykraczających poza ryzyka związane z funkcjonowaniem mniejszych usług.
Dlatego dostawcy VLOP i VLOSE mają obowiązek identyfikować, analizować i oceniać ryzyka systemowe w Unii wynikające z projektu lub funkcjonowania ich usług i powiązanych z nimi systemów, w tym systemów algorytmicznych, oraz z korzystania z tych usług.
Ocena obejmuje w szczególności ryzyka związane z:
- rozpowszechnianiem nielegalnych treści;
- rzeczywistymi lub przewidywalnymi negatywnymi skutkami dla wykonywania praw podstawowych;
- rzeczywistymi lub przewidywalnymi negatywnymi skutkami dla dyskursu obywatelskiego i procesów wyborczych oraz bezpieczeństwa publicznego;
- rzeczywistymi lub przewidywalnymi negatywnymi skutkami związanymi z przemocą ze względu na płeć, ochroną zdrowia publicznego i małoletnich oraz poważnymi negatywnymi skutkami dla dobrostanu fizycznego i psychicznego osób.
Jakie dodatkowe obowiązki mają VLOP i VLOSE?
Status VLOP lub VLOSE wiąże się z dodatkowymi obowiązkami przewidzianymi w sekcji 5 rozdziału III DSA.
Obejmują one w szczególności:
- regularną ocenę ryzyk systemowych związanych z funkcjonowaniem usługi;
- stosowanie rozsądnych, proporcjonalnych i skutecznych środków zmniejszających zidentyfikowane ryzyka systemowe;
- poddawanie się niezależnym audytom dotyczącym wykonywania obowiązków wynikających z DSA;
- spełnianie szczególnych wymogów dotyczących systemów rekomendacji;
- prowadzenie – w przypadkach określonych w DSA – repozytorium reklam;
- zapewnienie dostępu do określonych danych na zasadach przewidzianych w DSA, w tym na potrzeby monitorowania i oceny zgodności z DSA oraz badań nad ryzykami systemowymi;
- ustanowienie niezależnej od funkcji operacyjnych komórki nadzoru przestrzegania DSA;
- wykonywanie dodatkowych obowiązków dotyczących przejrzystości i sprawozdawczości.
DSA przewiduje również szczególne mechanizmy reagowania kryzysowego dotyczące VLOP i VLOSE.
→ Sprawdź obowiązki VLOP i VLOSE
Kto nadzoruje VLOP i VLOSE?
W przypadku VLOP i VLOSE DSA przewiduje szczególny podział kompetencji pomiędzy Komisję Europejską a Koordynatora ds. usług cyfrowych właściwego dla miejsca siedziby dostawcy.
Komisja Europejska ma wyłączne kompetencje w zakresie nadzorowania i egzekwowania obowiązków określonych w sekcji 5 rozdziału III DSA, czyli dodatkowych obowiązków związanych ze statusem VLOP lub VLOSE.
Komisja może również wykonywać kompetencje w zakresie nadzorowania i egzekwowania innych obowiązków wynikających z DSA wobec dostawców VLOP i VLOSE na zasadach określonych w art. 56 DSA.
Koordynator ds. usług cyfrowych właściwy dla miejsca siedziby dostawcy zachowuje kompetencje w zakresie przewidzianym w DSA, z uwzględnieniem kompetencji Komisji.
System nadzoru nad VLOP i VLOSE opiera się zatem na współpracy Komisji Europejskiej, właściwych Koordynatorów ds. usług cyfrowych oraz Europejskiej Rady ds. Usług Cyfrowych, przy szczególnej roli Komisji w odniesieniu do bardzo dużych usług.
Kiedy platforma lub wyszukiwarka traci status VLOP lub VLOSE?
Jeżeli przez nieprzerwany okres jednego roku platforma internetowa lub wyszukiwarka internetowa nie osiąga progu średniej liczby miesięcznie aktywnych odbiorców usługi określonego w art. 33 ust. 1 DSA, Komisja Europejska znosi jej wskazanie jako VLOP lub VLOSE.
Dodatkowe obowiązki wynikające z sekcji 5 rozdziału III DSA przestają mieć zastosowanie po upływie czterech miesięcy od powiadomienia dostawcy o decyzji Komisji znoszącej wskazanie.