Dzieci i młodzież korzystają z mediów społecznościowych, platform z filmami, gier i innych usług internetowych. DSA wymaga, aby platformy internetowe dostępne dla małoletnich uwzględniały ich szczególną sytuację i zapewniały wysoki poziom prywatności, bezpieczeństwa i ochrony.
Jednym z ważnych elementów skutecznej ochrony małoletnich jest odpowiednie rozpoznanie, że z usługi korzysta dziecko. Dlatego znaczenie mają również rozwiązania służące ustalaniu wieku użytkowników. Powinny one jednak chronić małoletnich bez niepotrzebnego gromadzenia ich danych osobowych.
Jak DSA chroni małoletnich na platformach internetowych?
Jeżeli platforma internetowa jest dostępna dla małoletnich, jej dostawca powinien wprowadzić odpowiednie i proporcjonalne środki zapewniające wysoki poziom ich prywatności, bezpieczeństwa i ochrony.
Wynika to z art. 28 ust. 1 DSA.
DSA nie ustanawia jednego zestawu zabezpieczeń właściwego dla każdej platformy. Zastosowane rozwiązania powinny odpowiadać charakterowi usługi, sposobowi korzystania z niej przez małoletnich oraz związanym z tym zagrożeniom.
W praktyce środki ochrony mogą dotyczyć m.in.:
- ustawień prywatności i bezpieczeństwa kont małoletnich;
- sposobu projektowania usługi i jej funkcji;
- możliwości kontaktowania się z małoletnimi przez innych użytkowników;
- sposobu rekomendowania treści;
- narzędzi blokowania i zgłaszania innych użytkowników lub treści;
- rozwiązań ograniczających ryzyko niepożądanych kontaktów;
- narzędzi wspierających bezpieczne korzystanie z usługi;
- rozwiązań służących ustalaniu wieku użytkowników.
Nie oznacza to, że każda platforma musi zastosować wszystkie te rozwiązania w taki sam sposób. Dostawca powinien dobrać środki odpowiednie i proporcjonalne do swojej usługi i związanych z nią zagrożeń.
Dlaczego ustalanie wieku użytkownika jest ważne?
Aby zapewnić małoletnim odpowiednią ochronę, platforma może potrzebować informacji pozwalających ustalić, że z usługi korzysta osoba należąca do określonej grupy wiekowej.
Ma to znaczenie np. wtedy, gdy od wieku użytkownika zależą:
- ustawienia prywatności i bezpieczeństwa;
- możliwość korzystania z określonych funkcji;
- rozwiązania ograniczające możliwość kontaktowania się z małoletnim;
- środki stosowane w celu ograniczenia określonych zagrożeń;
- sposób prezentowania reklam.
Rozwiązania służące ustalaniu wieku mogą mieć różny charakter. Nie każda usługa i nie każde ryzyko wymagają takiego samego poziomu pewności co do wieku użytkownika. Dlatego istotne jest, aby sposób ustalania wieku był odpowiedni do celu i poziomu ryzyka, a jednocześnie uwzględniał prywatność i ochronę danych osobowych użytkownika.
W praktyce mogą być stosowane różne rozwiązania służące ustaleniu wieku lub grupy wiekowej użytkownika. Dobór rozwiązania powinien uwzględniać m.in. skuteczność ochrony małoletnich, proporcjonalność oraz ochronę prywatności i danych osobowych.
Z perspektywy użytkownika warto więc sprawdzić:
- czy platforma określa minimalny wiek korzystania z usługi;
- w jaki sposób ustala wiek lub grupę wiekową użytkownika, jeżeli stosuje takie rozwiązania;
- jakie dane są w tym celu wykorzystywane;
- jakie zabezpieczenia uruchamiane są wobec użytkowników rozpoznanych jako małoletni;
- jakie informacje platforma przekazuje o stosowanych rozwiązaniach.
Szczególna ochrona małoletnich przed reklamami opartymi na profilowaniu
Kwestia wieku ma szczególne znaczenie również w przypadku reklam. Platforma internetowa nie może prezentować w swoim interfejsie reklam opartych na profilowaniu z wykorzystaniem danych osobowych odbiorcy usługi, jeżeli z wystarczającą pewnością wie, że odbiorca jest małoletni.
Wynika to z art. 28 ust. 2 DSA.
Nie oznacza to, że małoletni nie może zobaczyć na platformie żadnej reklamy. Zakaz z art. 28 ust. 2 DSA dotyczy reklam prezentowanych na podstawie profilowania wykorzystującego dane osobowe małoletniego.
Jednocześnie sam obowiązek przestrzegania tego zakazu nie oznacza, że platforma ma gromadzić dodatkowe dane osobowe każdego użytkownika wyłącznie po to, aby ustalić jego wiek.
Zasady platformy powinny być zrozumiałe dla małoletnich
Ochrona małoletnich obejmuje również sposób, w jaki dostawca komunikuje zasady korzystania z usługi. Jeżeli usługa pośrednia jest skierowana przede wszystkim do małoletnich lub jest przez nich w przeważającej mierze używana, dostawca powinien wyjaśniać warunki korzystania z usługi i związane z nimi ograniczenia w sposób zrozumiały dla małoletnich.
Wynika to z art. 14 ust. 3 DSA.
Co warto sprawdzić jako rodzic lub opiekun?
1. Sprawdź wymagania dotyczące wieku
Ustal:
- od jakiego wieku można korzystać z usługi;
- czy platforma stosuje rozwiązania służące ustalaniu wieku;
- jakie informacje przekazuje o sposobie ich działania;
- jakie zabezpieczenia stosuje wobec użytkowników rozpoznanych jako małoletni.
Samo wpisanie przez użytkownika daty urodzenia nie odpowiada jeszcze na pytanie, jak platforma zapewnia skuteczną ochronę małoletnich w swojej usłudze.
2. Sprawdź ustawienia prywatności i bezpieczeństwa
Zwróć uwagę m.in. na:
- kto może zobaczyć konto i publikowane treści;
- kto może kontaktować się z dzieckiem;
- czy można ograniczyć niepożądane kontakty;
- jak można zablokować użytkownika;
- jak zgłosić problem lub niepożądaną treść;
- jakie ustawienia stosowane są domyślnie wobec małoletnich.
3. Sprawdź, jak działa rekomendowanie treści
Jeżeli zastanawiasz się dlaczego dziecko otrzymuje kolejne podobne filmy, posty lub inne materiały, sprawdź informacje dotyczące systemu rekomendacji.
Zwróć uwagę, czy użytkownik może wpływać na rekomendowane treści i jakie ustawienia są w tym zakresie dostępne.
4. Zwróć uwagę na reklamy
Sprawdź, jakie reklamy są prezentowane dziecku.
Jeżeli platforma z wystarczającą pewnością wie, że użytkownik jest małoletni, nie może prezentować mu reklam opartych na profilowaniu z wykorzystaniem jego danych osobowych.
5. Sprawdź narzędzia bezpieczeństwa
Zobacz, jakie możliwości platforma daje małoletniemu w przypadku niepożądanego kontaktu lub treści – np. możliwość blokowania użytkowników, ograniczenia kontaktu lub zgłoszenia problemu.
Jeżeli platforma oferuje dodatkowe narzędzia dla rodziców i opiekunów, mogą one wspierać bezpieczne korzystanie z usługi. Nie zastępują jednak obowiązków samej platformy wynikających z DSA.
Co zrobić, jeżeli zauważysz problem?
Właściwy sposób działania zależy od tego, czego dotyczy problem.
Znalazłeś konkretną treść, którą uważasz za nielegalną?
Możesz zgłosić ją bezpośrednio dostawcy usługi hostingu za pomocą mechanizmu przewidzianego w art. 16 DSA.
→ Sprawdź, jak zgłosić nielegalną treść
Platforma podjęła decyzję dotyczącą treści lub konta?
Jeżeli spełnione są warunki określone w DSA, możesz skorzystać z mechanizmów pozwalających zakwestionować decyzję platformy.
→ Sprawdź, jak odwołać się od decyzji platformy
→ Sprawdź, jak działa pozasądowe rozstrzyganie sporów
Uważasz, że platforma nie zapewnia małoletnim ochrony wymaganej przez DSA?
Może chodzić np. o sposób działania zabezpieczeń stosowanych wobec małoletnich, brak odpowiednich środków ochronnych albo prezentowanie małoletnim reklam opartych na profilowaniu w sytuacji objętej zakazem z art. 28 ust. 2 DSA. Jeżeli uważasz, że dostawca naruszył obowiązki wynikające z DSA i zarzucane naruszenie ma wpływ na odbiorcę usługi, możesz skorzystać ze skargi do Koordynatora ds. usług cyfrowych na podstawie art. 53 DSA.
Warto zachować informacje pozwalające opisać problem – np. zrzuty ekranu, korespondencję z platformą oraz informacje dotyczące ustawień, sposobu ustalania wieku lub funkcji usługi.
→ Sprawdź, kiedy możesz złożyć skargę do Koordynatora ds. usług cyfrowych
Pamiętaj: DSA nie ogranicza ochrony dziecka do pojedynczego ustawienia czy funkcji „kontroli rodzicielskiej”. Chodzi o to, aby sama platforma dostępna dla małoletnich była projektowana i świadczona z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia im wysokiego poziomu prywatności, bezpieczeństwa i ochrony.
→ Sprawdź listę certyfikowanych organów pozasądowego rozstrzygania sporów