Dostępność to rozwiązania dla wszystkich
21 maja 2026
W trzeci czwartek maja na całym świecie obchodzony jest Światowy Dzień Wiedzy o Dostępności – GAAD (Global Accessibility Awareness Day). To inicjatywa przypominająca, jak ważne jest tworzenie przestrzeni, usług i technologii dostępnych dla wszystkich użytkowników – niezależnie od wieku, sprawności czy indywidualnych potrzeb.
Dostępność to dziś znacznie więcej niż tylko dostosowanie budynków czy stron internetowych. To sposób projektowania usług i komunikacji tak, aby każdy mógł korzystać z nich w możliwie prosty, wygodny i samodzielny sposób.
Dostępność dotyczy każdego
Temat dostępności najczęściej kojarzony jest z osobami z niepełnosprawnościami, jednak w praktyce wpływa na codzienne funkcjonowanie wszystkich użytkowników.
To między innymi:
- czytelne informacje i proste formularze,
- możliwość łatwego kontaktu z instytucjami,
- napisy do materiałów wideo,
- odpowiednio przygotowane strony internetowe i aplikacje,
- rozwiązania ułatwiające poruszanie się seniorom czy rodzicom z dziećmi,
- jasna i zrozumiała komunikacja.
Dostępność pomaga ograniczać bariery i sprawia, że usługi są bardziej przyjazne oraz wygodniejsze w codziennym użytkowaniu.
Dostępność nie działa na zasadzie „0 albo 1”. Często mówi się o niej jako o swego rodzaju „suwaku dostępności” — procesie stopniowego usuwania barier i poprawiania sposobu korzystania z usług, produktów czy informacji. Nawet niewielkie zmiany, takie jak prostszy język, lepszy kontrast, bardziej czytelne oznaczenia czy wygodniejsza nawigacja, mogą realnie poprawić komfort użytkowników i zwiększyć samodzielność wielu osób.
W Urzędzie Komunikacji Elektronicznej staramy się wspierać działania związane z dostępnością oraz zwracać uwagę na potrzebę tworzenia usług możliwie prostych i przyjaznych dla odbiorców.
Dostępność odgrywa coraz większą rolę także w komunikacji elektronicznej. Prawo komunikacji elektronicznej (PKE) nakłada na dostawców usług obowiązki związane m.in. z dostępnością informacji oraz ułatwianiem korzystania z usług osobom ze szczególnymi potrzebami.
Polski Akt o Dostępności i zmieniające się standardy
Temat dostępności zyskuje coraz większe znaczenie również w kontekście nowych regulacji europejskich. Europejski Akt o Dostępności (European Accessibility Act - EAA) ma wspierać tworzenie bardziej dostępnych produktów i usług na terenie Unii Europejskiej. W Polsce przepisy te wdrażane są w ramach tzw. Polskiego Aktu o Dostępności (PAD), czyli ustawy o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze.
System nadzoru nad spełnianiem wymagań dostępności tworzą różne instytucje odpowiedzialne za poszczególne obszary rynku. Funkcję monitorującą i nadzorczą pełni Prezes Zarządu PFRON, natomiast zadania nadzoru rynku realizują wyspecjalizowane organy właściwe dla konkretnych usług i sektorów.
Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej jest jednym z organów nadzoru rynku. Zakres działań UKE obejmuje m.in.:
- konsumenckie systemy sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia i ich systemy operacyjne,
- terminale płatnicze,
- bankomaty i wpłatomaty,
- automaty biletowe,
- samoobsługowe urządzenia do odprawy,
- interaktywne terminale samoobsługowe przeznaczone do udzielania informacji,
- konsumenckie urządzenia końcowe z interaktywnymi zdolnościami obliczeniowymi wykorzystywane do oferowania lub świadczenia usług telekomunikacyjnych i usług dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
- czytniki książek elektronicznych,
- usługi telekomunikacyjne,
- usługi dostępu do audiowizualnych usług medialnych,
- usługi rozpowszechniania książek elektronicznych.
Celem tych działań jest wspieranie tworzenia produktów i usług bardziej dostępnych dla użytkowników, w tym osób ze szczególnymi potrzebami, oraz stopniowe ograniczanie barier w korzystaniu z technologii i usług codziennego użytku.
Dostępność to wspólna odpowiedzialność
Światowy Dzień Wiedzy o Dostępności przypomina, że rozwój technologii powinien iść w parze z uwzględnianiem potrzeb różnych grup użytkowników. Budowanie dostępności to proces wymagający współpracy, świadomości i uwzględniania różnorodnych potrzeb już na etapie projektowania usług i komunikacji. Dzięki takim działaniom możliwe jest tworzenie bardziej przyjaznego i otwartego otoczenia, zarówno w świecie cyfrowym, jak i w codziennym życiu.
Konrad Kozłowski, Departament Polityki Konsumenckiej
